AİLELER İÇİN GASTROSTOMİLİ ÇOCUĞUN EVDE BAKIM REHBERİ

Sevgili Anne, Baba ve Bakım Verenler,

Çocuğunuza gastrostomi açılması ilk zamanlarda endişe verici olabilir. Tüpün bakımı, beslenmenin nasıl yapılacağı, ilaçların nasıl verileceği veya tüple ilgili bir sorun olduğunda ne yapılması gerektiği konusunda birçok sorunuz olabilir.

Gastrostomi bakımını öğrenmek zaman ve uygulama gerektirir. Bir süre sonra bakım işlemleri günlük yaşamınızın doğal bir parçası haline gelecektir.

Bu rehber; gastrostomiyi tanımanıza, çocuğunuzun günlük bakımını güvenli şekilde gerçekleştirmenize, sık karşılaşılan sorunları fark etmenize ve hangi durumlarda sağlık ekibine başvurmanız gerektiğini bilmenize yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır.

Önemli: Her çocuğun gastrostomi tipi, beslenme gereksinimi ve sağlık durumu farklıdır. Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Çocuğunuzun doktoru, hemşiresi ve diyetisyeni tarafından size verilen bireysel öneriler her zaman önceliklidir.

1. GASTROSTOMİ NEDİR?

Gastrostomi, karın duvarından doğrudan mideye ulaşan yapay bir açıklıktır. Bu açıklığa yerleştirilen tüp veya buton aracılığıyla çocuğunuza besin, sıvı ve gerekli durumlarda ilaç verilebilir.

Gastrostomi tüpü gerektiğinde midedeki fazla havanın boşaltılmasına da yardımcı olabilir.

Gastrostomi ile beslenme, çocuğunuzun ağızdan beslenemediği anlamına gelmeyebilir. Güvenli olduğu belirlenen bazı çocuklar gastrostomi kullanırken aynı zamanda ağızdan da yiyip içebilir.

2. ÇOCUĞUMUN NEDEN GASTROSTOMİYE İHTİYACI VAR?

Çocukların gastrostomiye ihtiyaç duyma nedenleri birbirinden farklıdır.

Gastrostomi;

• ağızdan yeterli miktarda beslenemeyen,

• büyüme ve gelişmesi için yeterli enerji ve besin alamayan,

• yutma güçlüğü bulunan,

• beslenirken aspirasyon riski olan,

• nörolojik veya kas hastalıkları nedeniyle beslenmesi güçleşen,

• uzun süre tüple beslenmesi gereken,

• bazı doğumsal veya cerrahi hastalıkları bulunan

çocuklarda önerilebilir.

Gastrostominin temel amacı çocuğun yeterli ve güvenli şekilde beslenmesini desteklemektir.

3. GASTROSTOMİ TÜPLERİNİ TANIYALIM

Çocuğunuzda kullanılan gastrostomi cihazı başka bir çocukta gördüğünüzden farklı olabilir.

PEG

PEG, “Perkütan Endoskopik Gastrostomi”nin kısaltmasıdır. Endoskopik yöntem kullanılarak karın duvarından mideye yerleştirilen bir tüptür.

Balonlu gastrostomi tüpü

Tüpün mide içerisinde kalan bölümünde su ile doldurulan küçük bir balon bulunur. Bu balon tüpün yerinde kalmasına yardımcı olur.

Gastrostomi butonu

Cilt seviyesine yakın duran, düşük profilli bir gastrostomi cihazıdır.

Beslenme sırasında butona özel bir uzatma seti takılır. İşlem bittikten sonra uzatma seti çıkarılabilir.

Butonların çocukların hareketlerini daha az kısıtlaması günlük yaşam açısından kolaylık sağlayabilir.

4. GASTROSTOMİ BÖLGESİ NASIL GÖRÜNMELİDİR?

İyileşmiş sağlıklı bir gastrostomi bölgesinde:

• cilt doğal renginde veya hafif pembe olabilir,

• belirgin şişlik bulunmamalıdır,

• kötü kokulu veya irinli akıntı olmamalıdır,

• giderek artan ağrı veya hassasiyet bulunmamalıdır.

Yeni açılmış gastrostomilerde başlangıçta hafif hassasiyet ve küçük miktarda akıntı görülebilir. Ancak görünümdeki değişiklikleri takip etmeniz önemlidir.

5. GÜNLÜK GASTROSTOMİ BAKIMI

Gastrostomi çevresinin temiz ve kuru tutulması cildin korunmasına yardımcı olur.

Bakıma başlamadan önce

1. Ellerinizi su ve sabunla iyice yıkayın.

2. Kullanacağınız malzemeleri hazırlayın.

3. Çocuğunuza yaşına uygun şekilde ne yapacağınızı anlatın.

4. Gastrostomi bölgesini gözlemleyin.

Temizlik

Gastrostomi çevresini sağlık ekibinizin önerdiği sıklıkta temizleyin.

Genel olarak:

1. Ellerinizi yıkayın.

2. Tüp çevresindeki cildi ılık su ve uygun bir temizleyici ile nazikçe temizleyin.

3. Oluşmuş kabukları zorlayarak koparmayın. Ilık suyla yumuşamasını sağlayın.

4. Bölgeyi temiz suyla durulayın.

5. Temiz bir bez veya gazlı bez kullanarak nazikçe kurulayın.

Unutmayın

Temiz ve kuru bir gastrostomi bölgesi cilt sorunlarının önlenmesine yardımcı olur.

Gastrostomi çevresinde doktorunuz tarafından önerilmediği sürece krem, pudra, merhem veya antiseptik ürün kullanmayın.

6. HER GÜN NELERİ KONTROL ETMELİYİM?

Bakım sırasında şu soruları kendinize sorun:

• Tüp doğru yerde görünüyor mu?

• Ciltte yeni kızarıklık var mı?

• Şişlik var mı?

• Akıntı var mı?

• Kötü koku var mı?

• Kanama var mı?

• Tüpün çevresinden mide içeriği veya besin sızıyor mu?

• Çocuğum bölgeye dokunulduğunda normalden fazla ağrı hissediyor mu?

• Tüpün çevresinde kırmızı kabarık bir doku oluşmuş mu?

• Tüp veya butonda çatlak ya da başka bir hasar var mı?

Yeni veya giderek artan bir değişiklik fark ederseniz sağlık ekibinizle görüşün.

7. TÜPÜ DÖNDÜRMELİ MİYİM?

Bu işlem gastrostominin türüne ve yerleştirildikten sonra geçen süreye bağlıdır.

Her gastrostomi tüpü döndürülmemelidir.

Özellikle yeni yerleştirilmiş tüplerde, dikiş bulunan tüplerde ve gastrojejunostomi (GJ) tüplerinde farklı kurallar bulunabilir.

Bu nedenle tüpü yalnızca sağlık ekibiniz size bunu yapmanız gerektiğini öğrettiyse döndürün.

8. ÇOCUĞUMU GASTROSTOMİDEN NASIL BESLEMELİYİM?

Çocuğunuzun;

• kullanacağı mama veya besin,

• günlük miktarı,

• öğün sayısı,

• beslenme hızı,

• verilecek ek su miktarı

doktor ve diyetisyen tarafından belirlenmelidir.

Başka bir gastrostomili çocuğun beslenme programını kendi çocuğunuza uygulamayın.

Beslenme öncesinde

• Ellerinizi yıkayın.

• Beslenme malzemelerini hazırlayın.

• Doğru besini ve miktarı kontrol edin.

• Gastrostomi tüpünü ve bağlantıları kontrol edin.

• Çocuğunuzu uygun pozisyona getirin.

  
  

  

9. BESLENME SIRASINDA ÇOCUĞUM HANGİ POZİSYONDA OLMALI?

Beslenme sırasında çocuğun baş ve gövdesinin yükseltilmesi önemlidir.

Çocuğunuzu mümkünse oturur veya yarı oturur pozisyonda tutun. Küçük çocuklarda yaklaşık 30–45 derecelik yükseltilmiş pozisyon kullanılabilir.

Çocuğu tamamen düz yatırarak beslemeyin.

Beslenme bittikten sonra da sağlık ekibinizin önerdiği süre boyunca çocuğun başını ve gövdesini yükseltilmiş tutun.

10. BOLUS BESLENME

Bolus beslenme, belirlenen miktardaki besinin belirli bir süre içerisinde verilmesidir ve öğün şeklindeki beslenmeye benzetilebilir.

Genel uygulama:

1. Ellerinizi yıkayın.

2. Çocuğu uygun pozisyona getirin.

3. Gerekliyse butona uzatma setini bağlayın.

4. Sağlık ekibinizin önerdiği miktarda su ile tüpü yıkayın.

5. Besini enjektör veya önerilen beslenme sistemi aracılığıyla verin.

6. Besini aşırı hızlı vermeyin.

7. Beslenme tamamlandığında önerilen miktarda suyla tüpü tekrar yıkayın.

8. Tüpü kapatın.

9. Uzatma seti kullanıyorsanız gerektiğinde çıkarın.

Besini enjektör pistonu ile hızlı ve kuvvetli şekilde mideye itmeyin.

11. POMPA İLE BESLENME

Bazı çocuklarda besin belirli bir hızda ve daha uzun sürede verilmelidir. Bu durumda beslenme pompası kullanılabilir.

Pompanın;

• hazırlanması,

• beslenme setinin yerleştirilmesi,

• hızının ayarlanması,

• toplam miktarın programlanması

size sağlık ekibi tarafından uygulamalı olarak öğretilmelidir.

Pompa ayarlarını doktor veya diyetisyen önerisi olmadan değiştirmeyin.

12. BESLENME SIRASINDA ÇOCUĞUM RAHATSIZ OLURSA

Çocuğunuzda;

• öğürme,

• kusma,

• belirgin karın şişliği,

• karın ağrısı,

• öksürük,

• solunum güçlüğü,

• belirgin huzursuzluk

gelişirse beslenmeyi durdurun ve çocuğun durumunu değerlendirin.

Özellikle solunum güçlüğü, morarma veya bilinç durumunda değişiklik varsa acil tıbbi yardım alın.

Tekrarlayan beslenme intoleransında sağlık ekibinizle görüşün.

13. TÜPÜ NEDEN SU İLE YIKAMALIYIM?

Tüpün su ile yıkanması tüp içerisinde besin veya ilaç kalmasını azaltır ve tıkanmayı önlemeye yardımcı olur.

Genellikle tüp;

• beslenmeden önce ve/veya sonra,

• ilaçlardan önce,

• ilaçlar arasında,

• ilaçlardan sonra

sağlık ekibinin önerdiği miktarda su ile yıkanır.

Kullanılacak su miktarı her çocuk için aynı değildir.

Özellikle sıvı kısıtlaması olan çocuklarda miktarı doktorunuz belirlemelidir.

14. GASTROSTOMİDEN İLAÇ NASIL VERİLİR?

Gastrostomiden ilaç vermeden önce ilacın tüpten verilmeye uygun olup olmadığını doktorunuza veya eczacınıza sorun.

Genel ilkeler

• İlacı besinle karıştırmayın; sağlık ekibiniz özellikle önermediyse ayrı verin.

• Birden fazla ilacı aynı enjektörde karıştırmayın.

• İlaçları tek tek verin.

• İlaçlar arasında tüpü önerilen miktarda su ile yıkayın.

• Tüm ilaçlar tamamlandıktan sonra tüpü tekrar yıkayın.

Çok önemli

Her tablet ezilemez ve her kapsül açılamaz.

Uzatılmış salınımlı, kontrollü salınımlı veya özel kaplamalı bazı ilaçların ezilmesi ilacın etkisini ve güvenliğini değiştirebilir.

Emin olmadığınız bir ilacı ezmeden önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışın.

15. AĞIZ VE DİŞ BAKIMINI UNUTMAYIN

Çocuğunuz ağızdan hiç beslenmese bile ağız ve diş bakımı gereklidir.

Yaşına uygun şekilde:

• dişlerini düzenli fırçalayın,

• ağız içini temiz tutun,

• dudakların kurumasını önleyin,

• düzenli diş hekimi kontrollerini sürdürün.

Ağızdan beslenmeyen çocuklarda da ağız sağlığının korunması önemlidir.

16. ÇOCUĞUM GASTROSTOMİSİ VARKEN AĞIZDAN BESLENEBİLİR Mİ?

Bazı çocuklar gastrostomi kullanırken ağızdan beslenmeye devam edebilir. Bazı çocuklarda ise yutma güvenliği nedeniyle ağızdan beslenme kısıtlanabilir veya uygun olmayabilir.

Bu kararı çocuğunuzun doktoru ve beslenme/yutma ekibi vermelidir.

Gastrostominin bulunması tek başına çocuğun hiçbir zaman ağızdan beslenemeyeceği anlamına gelmez.

,

17. GASTROSTOMİDEN HAVANIN ÇIKARILMASI

Bazı çocukların midesinde fazla hava birikebilir.

Bu durumda çocukta;

• karın şişliği,

• huzursuzluk,

• öğürme,

• beslenmeyi tolere edememe

görülebilir.

Sağlık ekibiniz gerekli görürse gastrostomiden mide havasının nasıl çıkarılacağını size gösterecektir.

Bu işlemi size öğretilen yöntemle uygulayın.

18. BANYO YAPABİLİR Mİ?

Gastrostomi yerleştirildikten hemen sonra banyo ve suya girme konusunda bazı kısıtlamalar bulunabilir.

Yara iyileştikten ve doktorunuz izin verdikten sonra çocuklar genellikle normal şekilde banyo yapabilir.

İlk dönem için banyo zamanını mutlaka çocuğunuzu takip eden cerrahi ekibe sorun.

Banyodan sonra gastrostomi çevresini nazikçe kurulayın.

19. YÜZEBİLİR Mİ?

Gastrostomi tamamen iyileştikten ve sağlık ekibi izin verdikten sonra birçok çocuk yüzebilir.

Ancak yeni açılmış gastrostomilerde yüzme önerilmez.

Havuz, deniz veya başka bir su ortamına girmeden önce gastrostominin tamamen iyileştiğinden ve çocuğunuz için özel bir kısıtlama bulunmadığından emin olun.

20. GİYİM VE GÜNLÜK YAŞAM

Gastrostomili çocukların büyük bölümü yaşlarına uygun günlük aktivitelerine devam edebilir.

Giysilerin;

• tüpü çekmemesine,

• gastrostomi üzerine aşırı baskı yapmamasına,

• bağlantıların takılmasına neden olmamasına

dikkat edin.

Küçük çocuklarda tüpün yanlışlıkla çekilmesini önleyecek kıyafetler yararlı olabilir.

21. OKULA VEYA KREŞE GİDEBİLİR Mİ?

Evet. Sağlık durumu uygun olan gastrostomili çocuklar okula veya kreşe devam edebilir.

Okulda çocuğun bakımından sorumlu kişilerin;

• çocuğun gastrostomi tipini,

• beslenme programını,

• acil durumda yapılacakları,

• tüp çıkarsa ne yapılacağını,

• kimin aranacağını

bilmesi gerekir.

Okulda kullanılmak üzere yazılı bir gastrostomi bakım ve acil durum planı hazırlanması yararlıdır.

22. GASTROSTOMİ ÇEVRESİNDE KIZARIKLIK

Hafif kızarıklık bazen sürtünme veya mide içeriğinin cilde temasından kaynaklanabilir.

Şunları yapın:

• Bölgeyi temiz tutun.

• İyice kurulayın.

• Tüpün cildi çekip çekmediğini kontrol edin.

• Sızıntı olup olmadığını değerlendirin.

Kızarıklık giderek büyüyorsa, bölge sıcak ve şişse, ağrı artıyorsa, kötü kokulu/irinli akıntı veya ateş varsa sağlık kuruluşuna başvurun.

23. GRANÜLASYON DOKUSU NEDİR?

Gastrostomi çevresinde zaman zaman kırmızı veya pembe, nemli, kabarık ve kolay kanayabilen bir doku oluşabilir. Buna granülasyon veya hipergranülasyon dokusu denir. Bu doku genellikle enfeksiyon anlamına gelmez ancak sürtünme, nem ve tüp hareketleriyle ilişkili olabilir.

Kendiniz kesmeye veya yakmaya çalışmayın.

Tedavi gerekiyorsa uygun yöntemi sağlık profesyoneli belirlemelidir.

24. GASTROSTOMİ ÇEVRESİNDEN SIZINTI VARSA

Küçük miktarda mide içeriğinin sızması bazen görülebilir.

Sızıntı devam ederse cilt tahriş olabilir.

• Bölgeyi temizleyin.

• İyice kurulayın.

• Tüpün çekilmediğinden emin olun.

• Tüpün çok sıkı veya çok gevşek görünüp görünmediğini kontrol edin.

• Sızıntı devam ediyorsa sağlık ekibinizle görüşün.

Sızıntıyı önlemek amacıyla tüp veya butonun boyutunu kendiniz değiştirmeyin.

25. TÜP TIKANIRSA NE YAPMALIYIM?

Öncelikle sakin olun.

Tüpün kıvrılmadığından ve klempinin kapalı olmadığından emin olun.

Size öğretilen yönteme göre uygun miktarda ılık su kullanarak tüpü nazikçe açmayı deneyebilirsiniz.

Aşırı basınç uygulamayın.

Doktorunuz önermedikçe tüpü açmak için;

• keskin bir cisim,

• tel,

• iğne,

• gazlı içecek,

• uygunluğu bilinmeyen kimyasal veya sıvılar

kullanmayın.

Tüp açılmıyorsa sağlık ekibinizle iletişime geçin.

26. TÜP YERİNDEN ÇIKARSA NE YAPMALIYIM?

DİKKAT – ACİL DURUM!

Gastrostomi tüpünün tamamen çıkması hızlı değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

Gastrostomi açıklığı kısa sürede daralmaya veya kapanmaya başlayabilir.

1. Beslenmeyi durdurun.

2. Tüpün çıktığı saati not edin.

3. Bölgeyi temiz bir gazlı bezle kapatın.

4. Sağlık ekibinizin size önceden öğrettiği özel bir acil durum planı varsa onu uygulayın.

5. Derhal gastrostomi ekibinizle/çocuğunuzu takip eden merkezle iletişime geçin veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun.

Özellikle yeni gastrostomilerde

Yeni oluşturulmuş gastrostomi kanalı henüz tam olarak olgunlaşmamış olabilir. Tüpün yanlış şekilde yeniden yerleştirilmesi mide yerine karın boşluğuna ilerlemesine ve ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Size açıkça öğretilmediyse tüpü kendiniz yeniden yerleştirmeye çalışmayın.

27. TÜP KISMEN ÇIKMIŞ GİBİ GÖRÜNÜYORSA

Tüpün dışarıda kalan uzunluğu normalden farklıysa veya buton eskisine göre daha fazla dışarı çıkmış görünüyorsa:

• tüpü kullanmayı durdurun,

• zorlayarak içeri itmeyin,

• besin veya ilaç vermeyin,

• sağlık ekibinizle iletişime geçin.

28. BALONLU TÜP KULLANIYORSAK

Balonlu gastrostomi tüplerinde balonun içinde belirli miktarda su bulunur.

Balon kontrolünün;

• ne sıklıkta yapılacağı,

• hangi suyun kullanılacağı,

• kaç mililitre olması gerektiği

kullanılan cihaza göre değişebilir.

Bu nedenle size öğretilen miktar ve sıklığı uygulayın.

Balona kendi kararınızla daha fazla su eklemeyin.

29. KUSMA OLURSA

Çocuğunuz beslenme sırasında kusarsa:

1. Beslenmeyi durdurun.

2. Çocuğun başını ve gövdesini yükseltin.

3. Solunumunu gözlemleyin.

4. Rahatlamasını bekleyin.

Tekrarlayan kusma, beslenememe, belirgin karın şişliği, şiddetli ağrı, yeşil renkli kusma veya genel durumda bozulma varsa tıbbi değerlendirme gerekir.

30. İSHAL VEYA KABIZLIK OLURSA

İshal veya kabızlık;

• beslenme içeriği,

• sıvı miktarı,

• ilaçlar,

• enfeksiyonlar,

• beslenme hızındaki değişiklikler

gibi birçok nedene bağlı olabilir.

Çocuğun beslenme planını kendi kararınızla değiştirmeyin.

Devam eden ishal veya kabızlık durumunda doktor veya diyetisyeninize danışın.

31. NE ZAMAN SAĞLIK EKİBİMLE İLETİŞİME GEÇMELİYİM?

Aşağıdaki durumlarda sağlık ekibinizle iletişime geçin:

• Giderek artan kızarıklık

• Şişlik veya ağrı

• Kötü kokulu veya irinli akıntı

• Tekrarlayan kanama

• Fazla miktarda sızıntı

• Büyüyen granülasyon dokusu

• Tüpün sık sık tıkanması

• Tüp veya butonda hasar

• Beslenmenin eskisi gibi ilerlememesi

• Tekrarlayan kusma

• Çocuğun beslenmeyi tolere edememesi

• Tüpün uzunluğunda veya konumunda değişiklik

• Balonla ilgili sorun şüphesi

32. HANGİ DURUMLAR ACİLDİR?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden acil tıbbi yardım alın:

• Çocuğun nefes almakta zorlanması

• Morarma

• Bilinç durumunda belirgin değişiklik

• Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı

• Belirgin karın şişliği ile genel durum bozukluğu

• Durmayan veya fazla miktarda kanama

• Gastrostomi tüpünün yeni açılmış bir gastrostomiden çıkması

• Tüpün yanlış yerde olduğundan şüphelenilmesi

• Beslenme sonrası ani ve ciddi ağrı veya solunum problemi gelişmesi

• Çocuğun genel durumunun hızla kötüleşmesi

33. SEYAHAT EDERKEN

Evden uzun süreli ayrılacaksanız yanınıza yeterli malzeme alın.

Yanınızda bulunması yararlı olabilecek malzemeler:

• Enjektörler

• Beslenme setleri

• Uzatma seti

• Çocuğun kullandığı besin/mama

• Temizlik malzemeleri

• Yedek bağlantı malzemeleri

• Çocuğun ilaçları

• Sağlık ekibinin önerdiği gastrostomi acil durum malzemeleri

• Çocuğun gastrostomi bilgileri

• Sağlık ekibinin iletişim bilgileri

Mümkünse ihtiyacınızdan biraz daha fazla malzeme bulundurun.

34. AİLELERİN SIK SORDUĞU SORULAR

Gastrostomi çocuğuma acı verir mi?

Tamamen iyileşmiş bir gastrostomi normal şartlarda sürekli ağrıya neden olmamalıdır. Yeni başlayan veya giderek artan ağrı değerlendirilmelidir.

Çocuğum yüzüstü yatabilir mi?

İyileşme tamamlandıktan sonra birçok çocuk rahat ettiği pozisyonlarda yatabilir. Ancak çocuğunuza özel kısıtlamaları sağlık ekibinize sorun.

Gastrostomi ömür boyu mu kalacak?

Her zaman değil. Gastrostominin kullanım süresi çocuğun hastalığına ve beslenme gereksinimine bağlıdır.

Çocuğum yeniden ağızdan beslenebilir mi?

Bazı çocuklar evet. Gastrostomi kullanırken de ağızdan beslenme becerileri desteklenebilir. Bunun güvenli olup olmadığı çocuğun yutma fonksiyonuna göre değerlendirilmelidir.

Gastrostomi çocuğumun normal yaşamını engeller mi?

Çoğu çocuk iyileşme tamamlandıktan sonra oyun, okul ve yaşına uygun birçok günlük aktiviteye katılabilir.

35. GÜNLÜK BAKIM KONTROL LİSTEM

• Ellerimi yıkadım.

• Gastrostomi çevresini kontrol ettim.

• Kızarıklık olup olmadığına baktım.

• Şişlik olup olmadığına baktım.

• Akıntı veya kötü koku olup olmadığını kontrol ettim.

• Sızıntı olup olmadığını kontrol ettim.

• Granülasyon dokusu olup olmadığına baktım.

• Tüp/butonun görünümünü kontrol ettim.

• Bölgeyi gerektiği şekilde temizledim.

• Bölgeyi iyice kuruladım.

• Beslenmeleri plana uygun uyguladım.

• Tüpü önerilen miktarda suyla yıkadım.

• İlaçları plana uygun verdim.

• Olağandışı bir durumu kaydettim.

SON SÖZ

Gastrostomi çocuğunuzun yaşamını kısıtlamak için değil; yeterli beslenmesini, büyümesini ve gelişmesini desteklemek amacıyla kullanılan bir yöntemdir.

İlk günlerde gastrostomi bakımı karmaşık görünebilir. Bakım işlemlerini sağlık ekibinizle birlikte uyguladıkça tüpü tanımaya, normal görünümünü ayırt etmeye ve günlük bakımı daha güvenli şekilde yapmaya başlayacaksınız.

Sorularınızı sormaktan çekinmeyin. Çocuğunuzun gastrostomisiyle ilgili alışık olmadığınız bir değişiklik fark ettiğinizde sağlık ekibinizle iletişime geçin.

Unutmayın: Her çocuğun bakım planı kendisine özeldir.