Çocuklarda Yatak Islatma (Enürezis Noktürna)

Yatak ıslatma olarak da bilinen pediatrik enürezis, birçok çocuk ve ergeni etkileyen yaygın bir durumdur. En az beş yaşında olan çocuklarda uyku sırasında istemsiz idrara çıkma olarak tanımlanır. Çocukta utanma ve düşük özgüvene neden olabileceği gibi ebeveynler için de hayal kırıklığı ve strese neden olabilir. Diğer semptomların varlığına veya yokluğuna ve mesane kontrolü geçmişine bağlı olarak farklı pediatrik enürezis türleri vardır. En sık görülen türü monosemptomatik noktürnal enürezistir; bu, çocuğun yatağını yalnızca geceleri ıslattığı ve gün içinde idrara çıkma konusunda başka bir sorun yaşamadığı anlamına gelir. Bu tür enürezis genellikle aşağıdaki gibi faktörlerin birleşiminden kaynaklanır:

- Gece poliürisi: Bu, çocuğun geceleri mesanesinin tutabileceğinden daha fazla idrar ürettiği anlamına gelir. Bu durum, sıvı alımından, hormon seviyelerinden, böbrek fonksiyonundan ve uyku düzeninden etkilenebilir.

- Detrüsör aşırı aktivitesi: Bu, mesane kasının çok sık veya çok güçlü kasılması ve ani idrar yapma isteğine veya sızıntıya neden olması anlamına gelir. Bu duruma enfeksiyon, iltihaplanma, sinir hasarı veya psikolojik stres neden olabilir.

- Artmış uyanma eşiği: Bu, çocuğun mesanesi dolduğunda veya yatağını ıslatmaya başladığında kolay uyanmaması anlamına gelir.

Pediatrik enürezisin başka bir türü monosemptomatik olmayan enürezistir; bu, çocuğun ayrıca gündüz idrar kaçırma, sıkışma, sık idrara çıkma, ağrı veya tekrarlayan enfeksiyonlar gibi alt idrar yolu fonksiyon bozukluğunun başka semptomlarının da olduğu anlamına gelir. Bu tip enürezis mesane, üretra veya sinir sistemi ile ilgili altta yatan bir sorunu gösterebilir ve mutlaka çocuk ürolojisi veya çocuk nefrolojisi uzmanına başvurulması gereklidir.

Pediatrik enürezis ayrıca birincil ve ikincil olarak da sınıflandırılabilir. Birincil enürezis, çocuğun uzun bir süre geceleri hiç kuru kalmaması anlamına gelir. İkincil enürezis, çocuğun en az altı ay kuru kaldıktan sonra tekrar yatağını ıslatmaya başlaması anlamına gelir. İkincil enürezis tıbbi, duygusal veya fiziksel faktörler tarafından tetiklenebilir.

Pediatrik Enürezis Nasıl Teşhis Edilir?

Pediatrik enürezis tanısı çocuğun yaşına, yatak ıslatma ataklarının sıklığına, diğer semptomların varlığına ve tıbbi geçmişine göre konur. Doktor aşağıdaki konularda sorular sorabilir:

- Yatak ıslatmanın başlangıcı ve süresi

- Haftalık veya aylık ıslak gece sayısı

- İdrar miktarı ve zamanlaması

- Çocuğun sıvı alımı ve çıkışı

- Çocuğun bağırsak alışkanlıkları ve kabızlık durumu

- Çocuğun uyku düzeni ve rutini

- Ailede yatak ıslatma veya idrar sorunları öyküsü

- Yatak ıslatmanın çocuk ve aile üzerindeki duygusal ve sosyal etkisi

- Daha önce denenen tedaviler ve sonuçları

Doktor ayrıca genital veya idrar yollarında herhangi bir enfeksiyon, iltihaplanma, yaralanma veya anormallik belirtisi olup olmadığını kontrol etmek için fizik muayene de yapabilir. Doktor ayrıca yatak ıslatmaya neden olabilecek veya durumu kötüleştirebilecek altta yatan tıbbi durumları dışlamak için bazı testler isteyebilir:

- İdrar tahlili: İdrarda enfeksiyon, diyabet, böbrek hastalığı veya diğer sorunların işareti olabilecek kan, şeker, protein, bakteri veya diğer maddeleri kontrol eden bir testtir.

- İdrar kültürü: Enfeksiyonun tipini ve duyarlılığını belirlemek için idrar örneğinde bakteri yetiştiren bir testtir.

- Kan testleri: Bunlar kandaki glikoz, elektrolit, kreatinin ve böbrek fonksiyonunu, hormon seviyelerini veya metabolik bozuklukları yansıtabilecek diğer maddelerin düzeylerini ölçen testlerdir.

- Ultrason: Bu, boyut, şekil veya yapıdaki herhangi bir anormalliği aramak için böbreklerin, mesanenin ve üretranın görüntülerini oluşturmak için ses dalgalarını kullanan bir testtir.

- Üroflowmetri: İdrar akışında herhangi bir tıkanıklık veya zayıflık olup olmadığını değerlendirmek için idrara çıkma sırasında idrar akışının hızını ve hacmini ölçen bir testtir.

- İşeme sonrası kalıntı (rezidü): Eksik boşaltım veya idrar tutma olup olmadığını kontrol etmek için idrara çıkma sonrasında mesanede kalan idrar miktarını ölçen bir testtir.

- Ürodinami: Mesane işlev bozukluğu veya aşırı aktiviteyi değerlendirmek için mesane ve üretranın dolum ve boşaltma sırasındaki basıncını ve aktivitesini ölçen testlerdir.

Pediatrik Enürezis Nasıl Tedavi Edilir?

1. Davranışsal tedavi:

- Akşamları sıvı alımının sınırlandırılması, kafein veya gazlı içeceklerden kaçınılması

- Gündüz düzenli idrara çıkma ve bağırsak hareketlerinin teşvik edilmesi

- Kuru geceler veya çabalar için bir ödül sistemi veya olumlu pekiştirme kullanmak

- Islak geceler nedeniyle cezadan, suçlamadan veya utançtan kaçınmak

- Çocuğa destekleyici ve rahat bir ortam sağlamak

- Yatak takımını ve kıyafetleri korumak için su geçirmez bir yatak örtüsü, emici iç çamaşırı veya yatak pedleri kullanmak

- Geceleri idrar yapmak için çocuğu uyandırmak veya yakındaki bir gece lambasını veya tuvaleti kullanmak

2.Alarm tedavisi:

Islaklığı algılayan bir cihazın kullanılmasını içerir ve çocuğu uyandırmak için bir alarm sesini, titreşimi veya ışığı tetikler ve tuvalete gitmelerini sağlar. Bu, çocuğun dolu mesaneyi idrara çıkma ihtiyacıyla ilişkilendirmesine ve daha iyi bir mesane kontrolü ve uyarılma tepkisi geliştirmesine yardımcı olur. Alarm tedavisi genellikle birkaç hafta veya çocuk tutarlı bir kuruluk elde edene kadar aylar boyunca yapılır. Alarm tedavisi monosemptomatik enürezis için en etkili tedavi olarak kabul edilir, ancak hem çocuğun hem de ebeveynlerin motivasyonunu ve işbirliğini gerektirir.

3.İlaç tedavisi:

İdrar miktarını azaltabilecek veya mesaneyi rahatlatan ilaçların kullanılmasını içerir. Bu ilaçlar genellikle kısa süreli veya aralıklı olarak reçete edilir. Davranış terapisine veya alarm terapisine yanıt vermeyen veya bunları tolere edemeyen ya da özel durumlar için geçici rahatlamaya ihtiyaç duyan çocuklar için bir seçenektir. İlaç yatak ıslatmayı tedavi etmez ve bazı yan etkileri veya etkileşimleri olabilir. Pediatrik enürezis için kullanılan en yaygın ilaçlar şunlardır:

- Desmopressin: Bu, vücuttaki su dengesini düzenleyen antidiüretik hormonun (ADH) etkisini taklit eden sentetik bir hormondur. Desmopressin, böbreklerin gece ürettiği idrar miktarını azaltarak ıslanma riskini azaltır. Desmopressin yatmadan önce tablet, burun spreyi veya eritilerek alınır. Doz çocuğun ağırlığına, yaşına ve tepkisine bağlı olarak değişebilir. Mutlaka doktor kontrolünde olmalıdır. Yan etkiler baş ağrısı, mide bulantısı, karın ağrısı veya hiponatremiyi (kandaki düşük sodyum seviyesi) içerebilir. Desmopressin böbrek hastalığı, kalp yetmezliği, dehidrasyon veya sıvı kısıtlaması olan çocuklarda kullanılmamalıdır.

- Antikolinerjikler: Bunlar, mesane kasının kasılmasını uyaran bir nörotransmiter olan asetilkolinin etkisini bloke eden ilaçlardır. Antikolinerjikler mesanenin kapasitesini ve kompliyansını artırarak idrara çıkma sıklığını ve sıkışmayı azaltır. Monosemptomatik olmayan enürezis veya detrüsör aşırı aktivitesi olan çocuklarda antikolinerjikler genellikle desmopressin ile kombine edilir. Antikolinerjikler günde bir veya iki kez tablet veya sıvı olarak alınır. Doz, oksibutinin, tolterodin veya solifenasin gibi ilacın türüne bağlı olarak değişebilir. Yan etkiler ağız kuruluğu, kabızlık, bulanık görme, uyuşukluk veya kafa karışıklığını içerebilir. Mutlaka doktor kontrolünde olmalı ve glokom, idrar retansiyonu veya barsak tıkanıklığı olan çocuklarda antikolinerjikler kullanılmamalıdır.

Önleyici tedbirler nelerdir?

- Gün içinde sağlıklı içme alışkanlıklarının teşvik edilmesi ve akşam sıvı tüketiminin sınırlandırılması

- Mesaneyi rahatsız edebilecek veya idrar üretimini artırabilecek kafein veya gazlı içeceklerden kaçınmak

- Kabızlığı veya enfeksiyonu önlemek, gündüz düzenli idrara çıkma ve bağırsak hareketlerini teşvik etmek

- İyi hijyen uygulamak ve genital veya idrar yollarında iltihaplanma veya enfeksiyona neden olabilecek tahriş edici maddelerden kaçınmak

- Çocuğa destekleyici ve rahat bir ortam sağlamak ve uyku kalitesini veya mesane fonksiyonunu etkileyebilecek stres veya kaygıdan kaçınmak

- Yatak ıslatmaya neden olabilecek veya durumu kötüleştirebilecek altta yatan tıbbi durumların belirtileri varsa tıbbi yardım almak

Ebeveynlere Öneriler

Pediatrik enürezis hem çocuk hem de ebeveynler için zorlayıcı bir durum olabilir, ancak bu durumun kimsenin hatası olmadığını, sabır ve ısrarla başarılı bir şekilde tedavi edilebileceğini unutmamak önemlidir. Yatak ıslatan çocuğu olan ebeveynlere bazı öneriler şunlardır:

- Çocuğunuzu yatağını ıslattığı için suçlamayın, cezalandırmayın veya utandırmayın; bu onların kendilerini daha kötü hissetmelerine neden olabilir ve özgüvenlerini etkileyebilir.

- Çocuğunuzu geceleri kuru olan diğer çocuklarla karşılaştırmayın; bu onların kendilerini yetersiz veya farklı hissetmelerine neden olabilir.

- Çocuğunuzu, alarm cihazı kullanmak, ilaç almak veya davranışsal terapiye uymak gibi geceleri kuru kalma konusundaki çabaları ve başarılarından dolayı övün.